امنیت و نفوذ, بلاگ خبری, توصیه شده, رادیوآماتوری, معرفی, مقاله

داركوب بي‌‎ پر و بال يا داستان امواجي مرموز از ريگا

دوستان همراه سیسوگ حتما پیگیر سری مقالات رادیوآماتوری که با زحمات یکی از دوستان علاقه‌مند تهیه می‌­شود هستند. این سری نوشته‌­ها مرا به یاد مقاله‌ه­ای در ویژه‌­نامه مجله علم الکترونیک سال 1365 انداخت و حس اشتراک سیسوگی من را واداشت تا این مقاله را عینا برای مطالعه همراهان بیاورم. ضمن این تذکر که اولا این نوشته ترجمه خانم شنگرف فام است و ثانیا هدف بنده فقط مطالعه علمی و فنی این مقاله است نه موارد مطرح شده دیگر در نوشته.

دارکوب ریگا

در طول یک دهه یا شاید کمی بیشتر رادیوآماتورها گرفتار ضربان‌های امواج تداخلی مرموزی هستند. با جهت­‌یابی نشان داده شده که این پالس‌­های پرانرژی از شهر ریگا پایتخت یکی از جماهیرشوروی درکنار دریای بالتیک نشأت می­گیرد. به عقیده شنوندگان دائمی امواج کوتاه (که در اروپا و آمریکا یک سرگرمی محسوب می‌­شود) صدای خاص این امواج شبیه صدای کوبیدن پتک است. این اشخاص نام جالبی بر آن نهاده اند، دارکوب! فرکانس‌­هایی که توسط ایستگاه‌­های رسمی سخن‌پراکنی در طول امواج کوتاه مورد استفاده قرار دارند عموما در محدوده بین 4.5 تا 30 مگاهرتز جای گرفته‌­اند. اغلب ایستگاه­‌ها در باندهایی بین دو محدوده مذکور به کار مشغولند که معمولا به وسیله طول موجشان معرفی می­‌گردند. این طول موج‌ها معمولا عبارتند از 11 ,13 ,16 ,19 ,25, 31 ,41 ,49 ,60 متر. از سوی دیگر اغلب مشتاقان هواپیما و مخابرات رادیویی مربوطه، عمدتا از گام پایینی این امواج یعنی فرکانس‌های بین 1.6 و 4.4 مگاهرتز استفاده به عمل می­‌آورند. برای مخابرات آماتوری با مدولاسیون AM این محدوده هنوز پایین‌­ترین باند مجاز به شمار می­‌رود. آغاز داستان ما به اوایل سال 1976 برمی­‌گردد، هنگامی­ که اولین تداخل سنگین و شدید در اروپا و آمریکای شمالی بروز کرد و باعث آشوب در طیف فرکانس از 3 تا 30 مگاهرتز شد. در اغلب حالات آثار این تداخل فوق‌العاده عظیم بود بطوری که مخابرات بین‌المللی در فرکانس‌­های ذکر شده تحت‌الشعاع قرار گرفته و به کلی محو گردید. دوره‌­های زمانی این آشوب رادیویی از چند دقیقه تا چندین ساعت متغیر بود. آنچه ذکر شد خیلی پیش از آن که گروه‌­های ردیاب کشورهای غربی موفق به کشف منشاء آن شوند اتفاق افتاد و هنگامی که اینان مبداء امواج را یافتند باران اعتراض بود که از سوی انگلستان، آمریکا، کانادا و چندین کشور دیگر بر مسکو باریدن گرفت. ابتدا چنین به نظر رسید که حرکت‌­های دیپلماتیک اثری برجای گذارده است. سپس ناگهان به موازات پایان سال 1976 شوروی­‌ها تصدیق کردند که راهبری تجربیاتی را به عهده داشته­‌اند که سبب بروز چنان اختلالاتی شد. چنانچه انتظار مي‌رفت شوروي‌ها ماهيت آزمايشات خود را فاش نساختند، اما موافقت نمودند تا اينگونه مخابرات خود را در دوره‌هاي زماني كوتاه‌تری انجام دهند.

کنترل فکر؟

هر چه فرکانس یک موج رادیویی پایین‌­تر باشد، طول موج آن بزرگتر است. براساس آزمایشات و تجربیات امواجی که با فرکانس برابر چند هرتز نوسان می­‌کنند دارای طول موجی مشابه طول موج طبیعی سیاره زمین هستند. پس هرگاه موجی دقیقا برگرد زمین منطبق گردد، رزونانس یا تشدید فوق‌­العاده عظیمی خواهد یافت و بنابراین قادر به پیمودن فواصل بسیار بعید می‌­گردد. این پدیده را خاصیت تشدید شومن Schumann Resonance می‌­خوانند و آن فرکانسی است که تحت آن سیاره زمین توسط انرژی الکتریکی تشدید می‌­گردد. چندی پیش گزارش شده بود که شوروی‌­ها سفارت آمریکا در مسکو را با امواج مایکروویو پرانرژی بمباران نموده بودند که در نتیجه افراد سفارت دچار بیماری شده و برخی نیز درگذشتند. کسانی می‌­گفتند که هدف شوروی­‌ها از این کار کنترل فکر افراد سفارت بوده است و حال نیز آیا تجربیات دارکوب مقدمه‌ه­ایی بر چنین کنترلی نیست؟ در میان تمام احتمالات موجود، به علت خارج بودن اغلب ما ازدایره سیاست و اطلاعات دولتی، برای این احتمال پاسخ قانع‌­کننده یا مبرهنی نداریم. اما فقط نکته‌ه­ایی را خاطرنشان می‌­سازیم و آن یکسان بودن محدوده فرکانسی امواج شومن و امواج مغز انسان است. ولی حتی این حقیقت نیز دلیل قاطعی بر اثبات کنترل فکر نیست و شاید به سادگی غذای فکر باشد!

دارکوب ریگا

دارکوب امروز

داركوب امروز هم به طور مقطع به پخش برنامه مشغول است. در طول اين ساليان مشخص شده كه هيچ الگوي معيني در اين مخابرات كه معمولا نيم ساعت به طول مي‌انجامد موجود نيست. در طول اين نيم ساعت‌ها فركانس آن تغيير مي‌يابد، شايد بدين منظور كه از بالاترين فركانس و كمترين طول موج استفاده به عمل آيد. اما حتي اين نظم نيز متضمن مقصودي نمي‌باشد. دارکوب معمولا از حدود فرکانس 7 مگاهرتز ظهور می‌­کند و غالبا سبب ایجاد تداخل درباند 40 متر رادیوآماتوری می‌­گردد. در عین حال و همچون گذشته صدای دارکوب را می‌­توان در 20 مگاهرتز نیز شنید. بدون هیچ اغراق یا شبهه­‌ای دارکوب پرقدرت­‌ترین فرستنده سیاره ماست. تصور دانشمندان بر آن است که مجموعه‌­ای از فرستنده‌­ها دارکوب را می‌­سازند که به طور متوسط هر یک 50 مگاوات انرژی رادیویی را درفضا پخش می‌­کند. هریک از فرستنده­‌های دارکوب این توان ثابت رادیویی را در باندی به پهنای 200 کیلوهرتز تولید می­‌کنند. برای اینکه تجسمی از این ارقام داشته باشید فقط بیان این نکته کافیست که پرقدرت‌ترین ایستگاه رادیویی BBC دارای قدرت خروجی فلاکت باری معادل یک دویست و پنجاهم قدرت دارکوب یا به عبارت دیگر 200 کیلو وات است! با استفاده از مدار میوتینگ muting می‌­توان روی باند دارکوب کار مخابراتی انجام داد. بدین معنی که در فواصل ضربان‌­های پرانرژی آن عمل ارسال و دریافت را به انجام رساند. اما متاسفانه در برابر این راه‌حل هوشمندانه مانع کوچکی وجود دارد. اگر دارکوب تصمیم بگیرد (که غالبا می‌­گیرد) تا امواج خود را به صورت پیوسته منتشر کند، آن‌وقت مدار میوتینگ همان‌قدر برای بی‌سیم چی مفید است که یک اتومبیل خوب برای یک ماهی سفید! در این حالت تمامی مخابرات در باند مذکور بوسیله دارکوب جارو می‌­شود.

تصورات ما

این به خوبی شناخته شده که شوروی‌­ها و دوستانشان هر ساله میلیون­‌ها خرج می­‌کنند تا صدای رادیوهای غربی از معرض افراد دور باشد. این نیز یک احتمال ممکن است که دارکوب بخشی از شبکه پارازیت آن‌ها باشد. اما فکرش را بکنید که چنین کار عظیمی برای چنین مقصودی می‌­تواند باشد؟ پس آیا مورد مصرف مناسب دیگری برای این منبع پرقدرت انرژی رادیویی وجود دارد؟ اگر روزی سیاستمداران مجبور به فشار دادن دکمه آغاز جنگ شوند، باید به یاد داشته باشند که مخابرات رادیویی درطول یک جنگ اتمی به علت تشعشعات یونیزه‌کننده بکلی مغشوش می­‌گردد. با دانستن اینکه انبوهی از موشک­‌های هسته‌­ای در زیر دریایی­‌های اتمی نصب شده­‌اند، یک کشور چگونه خواهد توانست با این ناوگان روز رستاخیز تماس حاصل کند؟ یک راه ممکن برای انجام آن ساختن فرستنده‌­های رادیویی است که در فرکانس‌­های خیلی پایین درحدود چند هرتز کار کنند. چنین فرکانس­‌های کمی ثابت کرده‌­اند که به طور کلی در مقابل تداخل ناشی از یونیزاسیون مقاوم و تاثیرناپذیرند و در عین حال قادر به رسیدن به زیردریایی‌­هایی هستند که در اعماق اقیانوس جهانی مأمن گزیده‌­اند. چندین ماه پیش ایالات متحده طرحی را پیشنهاد کرد که پروژه خونین Sanguine Project نامیده شده است. مضمون این پروژه ساختن آنتنی بطول یک میلیون متر است که آشکارا به منظور پشتیبانی مخابراتی اجرا می‌­شود. گروهی را عقیده بر آن است که دارکوب نیز نمونه چنین پروژه‌ه­ایی می‌­باشد. وتنها استثنا در مقایسه با تجربیات شوروی‌­ها نبودن این اثر مدولاسیون عجیب و غریب آن است، و بسیار کم فرکانس بودن پروژه آمریکایی­‌ها. چنانکه می‌­بینید باز هم به سر جای اولمان بازگشتیم، تفکر روی چیزهایی که نمی‌­شناسیم. برخلاف آنچه بنظر مي‌رسد هنگامی که دارکوب فعالیت خود را قطع می­کند، بی‌سیم‌چی‌­های شوروی ظاهر می‌­شوند. آنها از همکاران غربی خود از چگونگی دریافت صدای دارکوب سوال می‌­کنند و نیز از جزییات زمان، فرکانس­های دریافتی و شدت سیگنال آن و تقاضا می‌­کنند که پاسخ‌ها به یک صندوق پستی در مسکو ارسال شوند. هنوز هم دو موضوع غیر عادی در داستان دارکوب وجود دارد. اول اینکه رادیوآماتورهای شوروی از فرستنده­‌های بسیار دقیقی استفاده می‌­کنند که قدرت پخش آن‌ها باید 10 کیلو وات باشد. در حالی که در اکثر کشورها به رادیوآماتورها اجازه استفاده از فرستنده­‌هایی قوی­‌تر از 400 وات داده نمی‌­شود. دوم اینکه آنان انگلیسی را به طور برجسته‌­ای خوب حرف می‌­زنند و با این وجود علاقه‌­ای به صحبت‌­های معمول بین رادیوآماتورها و گپ زدن­‌های مخصوص آنان از خود نشان نمی‌­دهند و پس از آنکه دریافتندکه سیگنال­‌های آن‌ها چقدر خوب دریافت شده، خاموش می‌­شوند و در پرده‌­ای از ابهام ناپدید می­‌گردند.  

رضا پوردانا

انتشار مطالب با ذکر نام و آدرس وب سایت سیسوگ، بلامانع است.

شما نیز میتوانید یکی از نویسندگان سیسوگ باشید.   همکاری با سیسوگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 دیدگاه در “داركوب بي‌‎ پر و بال يا داستان امواجي مرموز از ريگا

  1. shm گفت:

    شاید ربطی به پست نداشته باشه اما دوست دارم تجربم رو بگم
    من برق خوندم
    بعد فارغ التحصیلی وارد کار طراحی وب و برنامه نویسی رایانه شدم (حدود 4 سال که در آخر با کار های high tech تموم شد)
    تجربه این 4 سال برام فوق العاده ارزشمنده و واقعا بین بچه های برقی میبینم چقدر خراب کاری میکنند توی برخی امور.. خصوصا الان که بحث iot داغ شده
    از مباحث برنامه نویسی رایانه و تکنولوژی های روز اون سر سری رد نشید….

  2. محمد گفت:

    پیشنهاد من به دوستانی که به این موضوع علاقه مند هستند پیشنهاد میشه
    به پادکست ایستگاه اعداد رادیو گیک گوش کنند
    https://jadi.net/2013/04/radiogeek-24-numbers-station/
    دوستانی که علاقه به شنیدن این قبیل ایستگاها دارند میتوانند از SDR سخت افزاری WEB SDR استفاده کنند

    1. زئوس Zeus زئوس Zeus گفت:

      سلام دوست عزیز
      متشکر برای پیشنهادتون
      گوش کردم واقعا اونم جالبه
      اصولا جادی کارش درسته 🙂

  3. حسین گفت:

    سلام.
    وااااای یادش بخیر .
    هنوز این مجله رو دارم .
    اون موقع ها این مقاله خیلی روی من تاثیر داشت . سحر آمیز به نظر میرسید .بچه بودم .
    اولین بار اسم نیکولا تسلا رو توی این مقاله دیدم .
    البته بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی معلوم نشد که ماجرای دارکوب چی بود . یا حداقل من خبر ندارم .

    1. حسین گفت:

      البته الان مقاله رو از روی مجله خواندم فکر کنم جای دیگه ای بود که اسم تسلا رو دیدم . ولی در ارتباط با جماهیر شوروی بود .
      نوشته بود شوروی حقه های تسلا رو از صندوقچه کشیده بیرون!!!

      1. زئوس Zeus زئوس Zeus گفت:

        توان تخمینی واقعا رقم بزرگی است
        واقعا منشا این فرستنده چیه و انگیزه چیه ؟
        مرموزش میکنه

        1. حسین گفت:

          فکر کنم مقصودشون همون ارتباط در جنگهای اتمی بوده باشه یا فلج کردن سیستم ارتباطی دنیا( یا شاید هم چیزای دیگه ) ، اون موقع توی بوحبوحه جنگ سرد بوده .
          ولی تکنولوژی که باهاش اینکارو میکردن هنوز ناشناخته و مرموز هست. این توان خروجی سهمگین چیزی نیست که با انتنها و تجهیزات رایج ایستگاههای رادیویی به راحتی بشه ایجادش کرد.50 مگاوات توان یک نیروگاه کوچک برق هست نه یک ایستگاه رادیویی!!!
          احتمالا از قوانینی و پدیدهایی استفاده کردن که برای ما ناشناخته و سری هست!!!!

          1. Sisoog Os Sisoog Os گفت:

            واقعا سخته در موردش اظهار نظر علمی کرد

  4. زئوس Zeus زئوس Zeus گفت:

    مقاله مرموز و جالبی بود !
    آیا نمیشود تصور کرد این امواج ریشه فرازمینی داشته باشند و شوروی ها بیشتر به دنبال کشف رمز آن هستند ؟