شرکت Microchip Technology از دو خانواده جدید تراشههای سوئیچ اترنت خودرویی با نامهای LAN9324x و LAN9322x رونمایی کرده است. این تراشهها برای نسل جدید خودروهای نرمافزار محور (Software-Defined Vehicles) طراحی شدهاند و در پیکربندیهای مختلف میتوانند تا ۱۸ پورت خارجی و ظرفیت سوئیچینگ ۳۰ گیگابیت بر ثانیه را ارائه کنند.
ویژگی مهم این محصولات، ترکیب سختافزار ارتباطی، پردازندههای داخلی، قابلیتهای امنیتی و پشتیبانی از شبکههای حساس به زمان (TSN) در یک تراشه است. میکروچیپ همچنین این محصولات را به پلتفرم نرمافزاری VelocityDRIVE مجهز کرده است تا سازندگان تجهیزات بتوانند تنظیمات شبکه را با استفاده از استانداردهای مشترک مدیریت کنند.
این فناوری میتواند در طراحی شبکه داخلی خودروهای برقی، خودروهای هوشمند، سامانههای کمکراننده و کنترلرهای منطقهای کاربرد داشته باشد.
در خودروهای متداول، تعداد زیادی واحد کنترل الکترونیکی یا ECU وجود دارد که هرکدام وظیفه مشخصی را بر عهده دارند.برای مثال، کنترل موتور، سیستم ترمز، مدیریت باتری، تجهیزات روشنایی، تهویه و سامانههای کمکراننده ممکن است توسط کنترلرهای جداگانه مدیریت شوند.
این واحدها برای تبادل اطلاعات از شبکههای ارتباطی مختلف مانند CAN، LIN و Ethernet استفاده میکنند. اما معماری خودروهای جدید در حال تغییر است. در معماریهای متمرکز و منطقهای (Zonal Architecture)، بخشی از وظایف کنترلی و ارتباطی به کنترلرهای مرکزی و منطقهای منتقل میشوند.
برای مثال، بهجای اینکه هر حسگر یا عملگر مستقیماً به یک ECU مستقل متصل باشد، میتوان مجموعهای از تجهیزات یک ناحیه خودرو را به یک کنترلر منطقهای متصل کرد. این کنترلر دادهها را جمعآوری کرده و از طریق یک شبکه پرسرعت به پردازنده مرکزی ارسال میکند. چنین معماریای میتواند به کاهش پیچیدگی سیمکشی، سادهتر شدن توسعه نرمافزار و مدیریت بهتر ارتباطات کمک کند.
اما یک چالش مهم ایجاد میشود: شبکه خودرو باید بتواند دادههای حجیم و اطلاعات حساس به زمان را بهصورت همزمان منتقل کند.
برای مثال، اطلاعات یک دوربین ممکن است حجم بالایی داشته باشد، درحالیکه پیام کنترلی مربوط به یک سامانه حساس باید در زمان مشخصی به مقصد برسد. خانواده LAN932xx برای پاسخگویی به چنین نیازهایی توسعه یافته است.

میکروچیپ دو خانواده جدید را با معماری سختافزاری و نرمافزاری مشترک معرفی کرده است.
هر دو خانواده از امکانات مدیریت شبکه، قابلیتهای امنیتی و فناوری TSN پشتیبانی میکنند.تفاوت اصلی آنها در مقیاسپذیری، تعداد اتصالات و ظرفیت ارتباطی موردنیاز کاربردهای مختلف است.
| ویژگی | مشخصات اعلامشده |
| شرکت سازنده | Microchip Technology |
| خانواده محصولات | LAN9322x و LAN9324x |
| نوع تراشه | Automotive Ethernet TSN Switch |
| تعداد پورت خارجی | تا ۱۸ پورت در پیکربندیهای خانواده |
| ظرفیت سوئیچینگ | تا ۳۰ گیگابیت بر ثانیه |
| فناوریهای ارتباطی | 10BASE-T1S، 100BASE-T1 و 1000BASE-T1 |
| ارتباطات پرسرعت | SerDes با گزینههایی از ۱۰ مگابیت تا ۱۰ گیگابیت بر ثانیه |
| پردازنده مدیریتی | دو هسته Arm Cortex-R52+ با پیکربندی Lockstep |
| پردازنده امنیتی | Arm Cortex-M33 در ماژول eHSM |
| امنیت شبکه | MACsec و Deep Packet Inspection |
| ارتباط حساس به زمان | Time-Sensitive Networking |
| ایمنی عملکردی | انطباق اعلامشده با ISO 26262 ASIL B |
| استاندارد خودرویی | AEC-Q100 Grade 2 |
| دمای محیط کاری | منفی ۴۰ تا مثبت ۱۰۵ درجه سانتیگراد |
| حداکثر دمای اتصال اعلامشده | ۱۵۰ درجه سانتیگراد |
| نرمافزار مدیریت | VelocityDRIVE |
این مشخصات، حداکثر قابلیتهای اعلامشده برای خانواده محصولات هستند و تمام مدلها الزاماً تعداد پورت یا ظرفیت یکسانی ندارند. همچنین ظرفیت سوئیچینگ ۳۰ گیگابیت بر ثانیه به معنی وجود یک پورت مستقل با سرعت ۳۰ گیگابیت بر ثانیه نیست.
یکی از ویژگیهای مهم این تراشهها، پشتیبانی از فناوری Ethernet است. در اترنت متداول شبکههای کامپیوتری، بسته به استاندارد ارتباطی، ممکن است از دو یا چهار زوج سیم استفاده شود. اما در Single Pair Ethernet، انتقال داده از طریق یک زوج سیم انجام میشود.
این فناوری برای کاربردهایی مانند خودرو، اتوماسیون صنعتی و تجهیزات هوشمند جذاب است؛ زیرا میتواند به کاهش تعداد سیمها، وزن کابلکشی و فضای موردنیاز اتصالات کمک کند. خانواده LAN932xx از چند استاندارد مهم این فناوری پشتیبانی میکند.
این استاندارد امکان انتقال داده با نرخ ۱۰ مگابیت بر ثانیه را از طریق یک زوج سیم فراهم میکند. یکی از ویژگیهای مهم آن، امکان استفاده از توپولوژی چندنقطهای (Multidrop) در پیکربندیهای مناسب است. در چنین شبکهای، چند گره میتوانند از یک رسانه ارتباطی مشترک استفاده کنند. این ویژگی برای اتصال حسگرها و عملگرهایی که حجم داده کمی تولید میکنند، مفید است.
این استاندارد ارتباط ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه را روی یک زوج سیم فراهم میکند. از آن میتوان برای اتصال کنترلرها و تجهیزات الکترونیکی با نیاز ارتباطی متوسط استفاده کرد.
این استاندارد امکان ارتباط یک گیگابیت بر ثانیه را روی یک زوج سیم فراهم میکند. در کاربردهایی که حجم داده بیشتر است، مانند برخی دوربینها و کنترلرهای پیشرفته، چنین ارتباطی میتواند مفید باشد.
| استاندارد | نرخ اسمی انتقال داده | کاربرد نمونه |
| 10BASE-T1S | ۱۰ مگابیت بر ثانیه | حسگرها و عملگرهای کمداده |
| 100BASE-T1 | ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه | کنترلرهای منطقهای و تجهیزات خودرو |
| 1000BASE-T1 | ۱ گیگابیت بر ثانیه | ارتباطات پرسرعت میان تجهیزات |
| SerDes پرسرعت | تا ۱۰ گیگابیت بر ثانیه در گزینههای خانواده | اتصال به پردازندهها و شبکههای پرظرفیت |
سرعتهای جدول، نرخ اسمی رابطها هستند و نرخ مفید انتقال داده به سربار پروتکل و شرایط شبکه بستگی دارد.
در طراحی مدارهای ارتباطی، دو اصطلاح PHY و MAC بسیار استفاده میشوند.
PHY یا Physical Layer Transceiver بخشی از سختافزار است که وظیفه ارسال و دریافت سیگنالهای الکتریکی روی رسانه ارتباطی را بر عهده دارد. برای مثال، در یک ارتباط 100BASE-T1، بخش PHY سیگنالهای دیجیتال را به شکل مناسب برای انتقال روی کابل تبدیل میکند و در سمت گیرنده نیز سیگنال دریافتی را بازیابی میکند.
در مقابل، MAC یا Media Access Control وظایفی در لایه پیوند داده مانند پردازش فریمهای اترنت و آدرس دهی MAC را انجام میدهد. در بعضی طراحیها، PHY و MAC در تراشههای جداگانه قرار دارند.
اما در محصولات جدید Microchip، بسته به مدل، تعدادی از PHYهای اترنت خودرویی درون خود تراشه سوئیچ یکپارچه شدهاند. این یکپارچهسازی میتواند تعداد قطعات خارجی و پیچیدگی طراحی بردهای PCB را کاهش دهد. البته همچنان ممکن است به قطعاتی مانند کانکتورها، مدارهای حفاظتی و اجزای جانبی مناسب نیاز باشد.
یکی از مهمترین ویژگیهای LAN932xx، پشتیبانی از Time-Sensitive Networking یا TSN است. در شبکههای اترنت معمولی، دادهها بر اساس قواعد سوئیچینگ و صفبندی منتقل میشوند. اگر ترافیک شبکه افزایش پیدا کند، ممکن است تأخیر انتقال بعضی بستهها بیشتر شود. این رفتار برای بسیاری از کاربردهای عمومی قابلقبول است.
اما در سامانههایی مانند کنترل حرکت، تجهیزات صنعتی و بعضی ارتباطات حساس خودرو، زمان رسیدن پیام اهمیت زیادی دارد. TSN مجموعهای از استانداردهای IEEE است که امکاناتی برای زمانبندی ترافیک، همزمانسازی ساعتها و افزایش قابلیت پیشبینی ارتباط فراهم میکند.
یک مثال ساده
فرض کنید در یک شبکه، دو نوع داده منتقل میشود:
اگر هر دو جریان بدون سیاست زمانبندی مناسب از یک مسیر مشترک استفاده کنند، ممکن است ترافیک حجیم دوربین باعث افزایش تأخیر پیام کنترلی شود. با استفاده از قابلیتهای TSN میتوان برای بعضی جریانهای داده، اولویت و زمانبندی مشخص تعریف کرد. در نتیجه، شبکه میتواند رفتار قابل پیشبینیتری برای انتقال پیامهای حساس داشته باشد.
البته TSN به معنی حذف کامل تأخیر یا تضمین خودکار ارتباط بلادرنگ نیست.
عملکرد نهایی به توپولوژی شبکه، زمانبندی، بار ترافیکی و تنظیمات تجهیزات بستگی دارد.
در مستندات Microchip برای خانواده LAN932xx و پلتفرم VelocityDRIVE، چند قابلیت مرتبط با TSN معرفی شده است.
| استاندارد | کاربرد |
| IEEE 802.1Qbv | زمانبندی ارسال ترافیک با استفاده از دروازههای زمانی |
| IEEE 802.1Qbu / 802.3br | امکان قطع موقت ارسال بعضی فریمهای کماولویت |
| IEEE 802.1Qci | کنترل و محدودسازی جریانهای ورودی |
| IEEE 802.1Qav | مدیریت ترافیک حساس با روش Credit-Based Shaping |
| IEEE 802.1CB | افزایش قابلیت اطمینان با تکثیر و حذف فریمهای تکراری |
یکی از قابلیتهای جالب، Frame Preemption است. در این روش، در شرایط پشتیبانی و پیکربندی مناسب، میتوان ارسال یک فریم کماولویت را موقتاً متوقف کرد تا فریم حساستری فرصت ارسال پیدا کند. این قابلیت میتواند به کاهش زمان انتظار ترافیک حساس کمک کند. همچنین با استفاده از روشهایی مانند Frame Replication and Elimination for Reliability یا FRER، میتوان نسخههای افزونهای از فریمها را در مسیرهای مناسب منتقل کرد و در مقصد نسخههای تکراری را حذف کرد. این روش میتواند تحمل شبکه را در برابر برخی خطاهای ارتباطی افزایش دهد.
یکی از نکات جالب در طراحی LAN932xx، وجود پردازنده داخلی Arm Cortex-R52+ است. این پردازنده برای مدیریت وظایف مرتبط با شبکه و اجرای نرمافزار داخلی سوئیچ استفاده میشود. میکروچیپ از پیکربندی دوهستهای Lockstep برای این بخش استفاده کرده است.
در معماری Lockstep، دو هسته میتوانند عملیات یکسانی را بهصورت هماهنگ اجرا کنند و نتایج آنها با یکدیگر مقایسه شود. اگر اختلاف غیرمنتظرهای میان نتایج وجود داشته باشد، سامانه میتواند آن را بهعنوان نشانهای از خطا شناسایی کند. این روش یکی از تکنیکهای رایج برای افزایش قابلیت تشخیص خطا در سامانههای حساس به ایمنی است.
نکته مهم آن است که دو هسته در حالت Lockstep الزاماً به معنی دو برابر شدن توان پردازشی نیستند. هدف اصلی این پیکربندی، تشخیص خطا و افزایش قابلیت اطمینان اجرای عملیات است. وجود این معماری در تراشه سوئیچ نشان میدهد که پردازش و مدیریت شبکه نیز در خودروهای جدید میتواند بخشی از الزامات ایمنی عملکردی باشد.
با افزایش ارتباطات شبکهای در خودرو، امنیت سایبری اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در معماری خودروهای نرمافزارمحور، کنترلرهای مختلف ممکن است از طریق شبکه داخلی به یکدیگر متصل باشند و برخی از آنها نیز با شبکههای خارجی ارتباط داشته باشند.
اگر یک مهاجم بتواند به بخشی از این شبکه دسترسی غیرمجاز پیدا کند، احتمال دستکاری یا شنود بعضی اطلاعات وجود دارد.Microchip برای کاهش این خطرات، چند قابلیت امنیتی را در خانواده LAN932xx در نظر گرفته است.
این تراشهها دارای یک پردازنده Arm Cortex-M33 درون ماژول امنیت سختافزاری تعبیهشده یا Embedded Hardware Security Module هستند. این ماژول برای جداسازی و مدیریت بعضی عملیات امنیتی طراحی شده است.وجود یک بخش سختافزاری مجزا میتواند به محافظت از عملیات حساس و مدیریت کلیدهای رمزنگاری کمک کند.
MACsec یا Media Access Control Security استانداردی برای حفاظت از ارتباطات در لایه دوم شبکه اترنت است. این فناوری میتواند محرمانگی و صحت اطلاعات را در ارتباطات پشتیبانیشده تأمین کند.
برای مثال، اگر دو تجهیز از MACsec استفاده کنند و بهدرستی پیکربندی شده باشند، میتوانند فریمهای ارتباطی را در مسیر مشخصشده رمزنگاری و اعتبارسنجی کنند.Microchip اعلام کرده است که خانواده جدید از MACsec روی تمام پورتهای اترنت پشتیبانی میکند. البته MACsec جایگزین تمام سازوکارهای امنیت شبکه نیست و بهتنهایی امنیت سرتاسری یک سامانه را تضمین نمیکند.
یکی دیگر از قابلیتهای اعلامشده، Deep Packet Inspection یا DPI است. DPI به بررسی اطلاعات موجود در بستههای شبکه، فراتر از بعضی فیلدهای ابتدایی آدرسدهی، اشاره دارد. این قابلیت میتواند برای اعمال سیاستهای فیلترکردن ترافیک، کنترل دسترسی و شناسایی بعضی الگوهای غیرمجاز استفاده شود. با این حال، میزان بررسی اطلاعات به امکانات سختافزار، قواعد پیکربندیشده و قابلمشاهده بودن محتوای بستهها بستگی دارد.
در یک سوئیچ شبکه پیشرفته، سختافزار تنها بخشی از محصول است. برای استفاده از امکاناتی مانند VLAN، مدیریت پورتها، زمانبندی ترافیک و امنیت، باید تنظیمات مناسب اعمال شوند. در بسیاری از تجهیزات، توسعهدهنده ناچار است نرمافزار مدیریتی متناسب با تراشه موردنظر را توسعه دهد یا تغییر دهد.
Microchip برای سادهتر کردن این فرآیند، پلتفرم نرمافزاری VelocityDRIVE را ارائه کرده است. این پلتفرم از مدلهای داده استاندارد YANG و رابط مدیریتی CORECONF استفاده میکند.
YANG یک زبان مدلسازی داده است که برای تعریف ساختار اطلاعات پیکربندی و وضعیت تجهیزات شبکه استفاده میشود.برای مثال، میتوان با استفاده از یک مدل YANG مشخص کرد که اطلاعات مربوط به پورتهای شبکه، تنظیمات ارتباطی و وضعیت تجهیزات چگونه نمایش داده شوند.
CORECONF یک سازوکار مدیریت و پیکربندی تجهیزات شبکه است که بر فناوریهایی مناسب برای محیطهای محدود از نظر منابع، مانند CoAP، تکیه دارد. استفاده از چنین رابطی میتواند به توسعهدهنده اجازه دهد بدون وابستگی کامل به فرمانهای اختصاصی هر تراشه، بعضی تنظیمات شبکه را مدیریت کند.
یکی از قابلیتهای موردتأکید Microchip، امکان پیکربندی مجدد بعضی ویژگیهای شبکه در زمان اجراست. برای مثال، ممکن است در یک سامانه لازم باشد سیاست اولویتبندی یا تخصیص منابع ارتباطی تغییر کند. وجود رابط مدیریت استاندارد میتواند اجرای چنین تغییراتی را سادهتر کند. البته اعمال تنظیمات جدید بدون اختلال در ارتباطات حساس، نیازمند طراحی و اعتبارسنجی دقیق است.
همچنین «Self-Managed» در نام این محصولات به معنی استفاده از هوش مصنوعی یا تصمیمگیری کاملاً مستقل سوئیچ نیست؛ بلکه به وجود نرمافزار مدیریتی داخلی و کاهش نیاز به توسعه نرمافزار اختصاصی اشاره دارد.
اگرچه LAN932xx برای صنعت خودرو طراحی شده است، فناوریهای بهکاررفته در آن برای مهندسان اتوماسیون صنعتی نیز اهمیت دارند. در یک کارخانه هوشمند ممکن است تجهیزات متعددی مانند کنترلرهای PLC، رباتها، دوربینهای صنعتی و درایوهای موتور به شبکه متصل باشند.
در چنین سامانههایی نیز سه موضوع اهمیت زیادی دارد:
فناوریهایی مانند TSN، Single Pair Ethernet و مدیریت استاندارد شبکه میتوانند در توسعه زیرساخت ارتباطی این سامانهها نیز کاربرد داشته باشند.
با این حال، این موضوع به معنی تأیید خودکار LAN932xx برای تمام کاربردهای صنعتی نیست؛ زیرا الزامات محیطی، نرمافزاری و استانداردهای هر صنعت متفاوت است.
میکروچیپ اعلام کرده است که تراشههای جدید با الزامات ISO 26262 ASIL B منطبق هستند و استاندارد AEC-Q100 Grade 2 را نیز دریافت کردهاند. ASIL یکی از سطوح ایمنی عملکردی در صنعت خودرو است. استاندارد ISO 26262 برای مدیریت خطرات ناشی از خرابی سامانههای الکتریکی و الکترونیکی خودرو استفاده میشود.
از طرف دیگر، AEC-Q100 مجموعهای از آزمونهای صلاحیت و قابلیت اطمینان برای مدارهای مجتمع مورد استفاده در خودرو را مشخص میکند. Grade 2 معمولاً به محدوده دمای محیطی منفی ۴۰ تا مثبت ۱۰۵ درجه سانتیگراد مربوط است.
نکته مهم این است که انطباق یک تراشه با الزامات ASIL B به معنی ASIL B بودن خودکار تمام سامانههایی نیست که از آن استفاده میکنند. طراحی نهایی، معماری ایمنی، نرمافزار و فرآیند اعتبارسنجی نیز باید بررسی شوند.
در طراحی بردی که از سوئیچهای پرسرعت اترنت استفاده میکند، تنها انتخاب تراشه مناسب کافی نیست. چند موضوع باید با دقت بررسی شوند.
Microchip اعلام کرده است که نمونههای اولیه خانواده LAN9322x و LAN9324x بهصورت محدود در اختیار مشتریان قرار میگیرند. در زمان انتشار خبر، عرضه عمومی با قیمت مشخص برای تمام مدلها اعلام نشده است.
این شرکت برای توسعهدهندگان، بردهای ارزیابی، طراحیهای مرجع و پلتفرم نرمافزاری VelocityDRIVE را نیز معرفی کرده است. مهندسانی که قصد استفاده از این محصولات را دارند، میتوانند از طریق وبسایت Microchip و ارتباط با نمایندگان فروش، درباره دسترسی به نمونهها و مستندات فنی اطلاعات بیشتری دریافت کنند.
جمعبندی
معرفی خانواده LAN932xx نشان میدهد که شبکه داخلی خودروهای جدید در حال تبدیل شدن به یکی از بخشهای مهم معماری الکترونیکی است. در این محصولات، سوئیچینگ پرسرعت اترنت با امکانات پردازش داخلی، امنیت سختافزاری و ارتباط حساس به زمان ترکیب شده است.
پشتیبانی از حداکثر ۱۸ پورت خارجی، ظرفیت سوئیچینگ تا ۳۰ گیگابیت بر ثانیه، فناوری TSN و قابلیت MACsec میتواند این خانواده را برای طراحی شبکههای پیشرفته خودرویی به گزینهای قابل بررسی تبدیل کند. برای مهندسان الکترونیک، مهمترین نکته آموزشی این خبر آن است که طراحی شبکه فقط به سرعت انتقال داده محدود نمیشود؛ بلکه زمانبندی ارتباط، امنیت، ایمنی عملکردی و یکپارچهسازی سختافزار نیز اهمیت دارند.
با گسترش خودروهای نرمافزارمحور و معماریهای منطقهای، انتظار میرود تراشههای ارتباطی پیشرفته نقش پررنگتری در طراحی سامانههای الکترونیکی آینده داشته باشند.
منابع و مراجع
سیسوگ با افتخار فضایی برای اشتراک گذاری دانش شماست. برای ما مقاله بنویسید.