شرکت آلمانی Rohde & Schwarz در نمایشگاه electronica 2026 از دستگاه اندازهگیری جدید خود با نام R&S FNH رونمایی کرده است؛ ابزاری قابلحمل که چند قابلیت مهم آزمایشگاههای فرکانس بالا را در یک دستگاه ترکیب میکند.
این محصول علاوه بر تحلیل طیف فرکانسی، امکان تحلیل بلادرنگ سیگنال، اندازهگیری مشخصات شبکههای RF، بررسی کابل و آنتن و اندازهگیری توان را فراهم میکند.
در بالاترین پیکربندی، R&S FNH میتواند طیف سیگنالها را تا فرکانس ۳۲ گیگاهرتز تحلیل کند. همچنین قابلیت اندازهگیری پارامترهای شبکه تا ۲۶٫۵ گیگاهرتز و پهنای باند تحلیل بلادرنگ تا ۱۲۵ مگاهرتز را دارد. اهمیت این محصول در آن است که مهندسان RF برای بسیاری از آزمونهای نصب، تعمیر، عیبیابی و ارزیابی اولیه، دیگر الزاماً به چند دستگاه مستقل نیاز ندارند.
R&S FNH یک دستگاه اندازهگیری ترکیبی یا Handheld Combination Analyzer است. در آزمایشگاههای الکترونیک فرکانس بالا، معمولاً از ابزارهای مختلفی برای بررسی رفتار سیگنال و مشخصات مدار استفاده میشود. برای مثال، برای مشاهده توان سیگنال در فرکانسهای مختلف از Spectrum Analyzer استفاده میشود. برای بررسی تطبیق امپدانس آنتن یا میزان عبور سیگنال از یک فیلتر نیز از Vector Network Analyzer یا VNA استفاده میکنند.
در بسیاری از پروژهها، هر دو نوع اندازهگیری ضروری هستند. Rohde & Schwarz در دستگاه جدید خود تلاش کرده این امکانات را در یک پلتفرم قابلحمل جمعآوری کند.
قابلیتهای اصلی دستگاه عبارتاند از:
البته تحلیل طیف معمولی قابلیت پایه دستگاه است و بسیاری از امکانات دیگر به فعالسازی گزینههای نرمافزاری یا تجهیزات جانبی نیاز دارند.

| ویژگی | مشخصات |
| سازنده | Rohde & Schwarz |
| مدل دستگاه | R&S FNH |
| نوع دستگاه | تحلیلگر ترکیبی RF قابلحمل |
| حداکثر فرکانس تحلیل طیف | ۳۲ گیگاهرتز با گزینه ارتقا |
| حداکثر فرکانس VNA | ۲۶٫۵ گیگاهرتز |
| پهنای باند تحلیل بلادرنگ | تا ۱۲۵ مگاهرتز |
| نرخ پردازش FFT | تا ۳۱۰ هزار FFT در ثانیه |
| حداقل مدت سیگنال قابل آشکارسازی با احتمال مشخص (POI) | ۳٫۶ میکروثانیه در شرایط اعلامشده |
| سطح متوسط نویز نمایشدادهشده (DANL) | تا حدود منفی ۱۶۴ dBm در پهنای باند مرجع ۱ هرتز |
| محدوده دینامیکی VNA | تا ۱۱۰ دسیبل |
| نمایشگر | ۷ اینچی لمسی |
| ارتباط نرمافزاری | پشتیبانی از SCPI و نرمافزارهای Rohde & Schwarz |
| محدوده دمای کاری اعلامشده | ۱۰- تا ۵۵+ درجه سانتیگراد |
| مدت گارانتی استاندارد | ۳ سال |
مقادیر حداکثری جدول مربوط به پیکربندیها و شرایط اندازهگیری مشخص هستند و الزاماً در تمام مدلها و تنظیمات قابل دستیابی نیستند.
شرکت Rohde & Schwarz دستگاه R&S FNH را در سه نسخه سختافزاری ارائه کرده است.
| مدل | فرکانس پایه تحلیل طیف | فرکانس قابل ارتقای تحلیل طیف |
| FNH6 | تا ۶ گیگاهرتز | تا ۸ گیگاهرتز |
| FNH13 | تا ۱۳٫۶ گیگاهرتز | تا ۲۰ گیگاهرتز |
| FNH26 | تا ۲۶٫۵ گیگاهرتز | تا ۳۲ گیگاهرتز |
در مدل FNH26، ارتقا به ۳۲ گیگاهرتز مربوط به تحلیل طیف است. حداکثر فرکانس VNA این مدل همچنان ۲۶٫۵ گیگاهرتز باقی میماند. این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک دستگاه در بخش تحلیل طیف از فرکانسی پشتیبانی کند که برای اندازهگیری شبکه برداری در دسترس نباشد.
طیفسنج یا Spectrum Analyzer یکی از مهمترین ابزارهای مهندسی RF است. این دستگاه نشان میدهد توان یا دامنه سیگنال در فرکانسهای مختلف چگونه توزیع شده است. در یک اسیلوسکوپ معمولی، محور افقی اغلب زمان و محور عمودی ولتاژ است. اما در یک طیفسنج، محور افقی فرکانس و محور عمودی معمولاً سطح سیگنال، برای مثال بر حسب dBm، است.
یک مثال کاربردی
فرض کنید یک فرستنده بیسیم در فرکانس ۲٫۴ گیگاهرتز کار میکند. با استفاده از Spectrum Analyzer میتوان بررسی کرد:
برای مثال، در یک مدار فرستنده، مشاهده سیگنال اصلی کافی نیست. باید مطمئن شد توان هارمونیکها و نشرهای ناخواسته نیز در محدوده مجاز قرار دارند. به همین دلیل، Spectrum Analyzer در طراحی فرستندهها، گیرندهها، تقویتکنندههای RF و تجهیزات ارتباطی کاربرد گستردهای دارد.
یکی از ویژگیهای مهم R&S FNH، پشتیبانی از تحلیل طیف بلادرنگ یا Real-Time Spectrum Analysis (RTSA) است. در طیفسنجهای جاروبی متداول، دستگاه محدوده فرکانسی موردنظر را در مراحل مختلف بررسی میکند. این روش برای بسیاری از اندازهگیریهای پایدار مناسب است، اما ممکن است برخی سیگنالهای کوتاهمدت در فاصله میان اندازهگیریها دیده نشوند. برای مثال، فرض کنید یک سیگنال مزاحم فقط برای چند میکروثانیه ظاهر میشود.
اگر زمان وقوع این سیگنال با بازه مشاهده دستگاه همزمان نباشد، ممکن است در نمایش طیف دیده نشود. تحلیلگر طیف بلادرنگ با دریافت و پردازش پیوسته دادهها در پهنای باند مشخص، احتمال از دست رفتن چنین رویدادهایی را کاهش میدهد.
R&S FNH در پیکربندی مناسب میتواند پهنای باندی تا ۱۲۵ مگاهرتز را بهصورت بلادرنگ تحلیل کند. این مقدار نباید با حداکثر فرکانس کاری دستگاه اشتباه گرفته شود. برای مثال، دستگاه ممکن است حول یک فرکانس مرکزی چندگیگاهرتزی تنظیم شود و بازهای به عرض ۱۲۵ مگاهرتز را بهصورت بلادرنگ بررسی کند. بنابراین:
۳۲ گیگاهرتز حداکثر فرکانس تحلیل طیف در مدل ارتقایافته است.
۱۲۵ مگاهرتز حداکثر پهنای باند تحلیل بلادرنگ در یک تنظیم اندازهگیری است.
این دو مشخصه، مفهوم متفاوتی دارند.
Rohde & Schwarz برای R&S FNH مقدار ۳٫۶ میکروثانیه را بهعنوان مشخصه Probability of Intercept یا POI اعلام کرده است. POI به احتمال آشکارسازی سیگنالهای کوتاهمدت در شرایط تعریفشده اشاره دارد. در تحلیلگرهای طیف بلادرنگ، این مشخصه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بعضی سیگنالها تنها برای مدت بسیار کوتاهی ظاهر میشوند. برای مثال، سیگنالهای راداری پالسی یا بعضی منابع تداخل ممکن است بهصورت گذرا تولید شوند.
اگر دستگاه نتواند این رویدادها را ثبت کند، مهندس ممکن است به اشتباه تصور کند که هیچ سیگنال مزاحمی وجود ندارد. R&S FNH با نرخ پردازش تا ۳۱۰ هزار FFT در ثانیه و قابلیت تحلیل بلادرنگ، برای بررسی چنین شرایطی طراحی شده است.
البته مقدار POI برابر با زمان پاسخ کل دستگاه نیست و به معنی تضمین ثبت تمام سیگنالهای ۳٫۶ میکروثانیهای در هر شرایطی نیست. احتمال آشکارسازی به شرایط آزمون، تنظیمات دستگاه و ویژگیهای سیگنال وابسته است.
قابلیت مهم دیگر R&S FNH، امکان استفاده از آن بهعنوان Vector Network Analyzer یا VNA است. Spectrum Analyzer عمدتاً برای بررسی طیف سیگنال و سطح توان آن در فرکانسهای مختلف استفاده میشود. اما VNA برای بررسی نحوه رفتار یک مدار یا قطعه RF در برابر سیگنال اعمالشده کاربرد دارد.
این دستگاه میتواند اطلاعات دامنه و فاز سیگنالهای بازتابی و عبوری را اندازهگیری کند. برای مثال، اگر بخواهیم یک آنتن را بررسی کنیم، فقط دانستن اینکه سیگنال در چه فرکانسی تولید میشود کافی نیست. باید بدانیم چه مقدار از توان ورودی به آنتن بازتاب میشود و تطبیق امپدانس آن در فرکانس کاری چگونه است.
یکی از مفاهیم مهم در تحلیل شبکه، پارامترهای پراکندگی یا S-Parameters هستند. در یک شبکه دوپورتی، چهار پارامتر اصلی وجود دارد:
| پارامتر | مفهوم |
| S11 | بازتاب سیگنال از پورت اول |
| S21 | انتقال سیگنال از پورت اول به پورت دوم |
| S12 | انتقال سیگنال از پورت دوم به پورت اول |
| S22 | بازتاب سیگنال از پورت دوم |
این پارامترها کمیتهای مختلط هستند و اطلاعات دامنه و فاز را در بر میگیرند. برای مثال، در آزمایش یک فیلتر RF، پارامتر S21 میتواند برای بررسی میزان عبور سیگنال در فرکانسهای مختلف استفاده شود. در مقابل، S11 اطلاعاتی درباره تطبیق امپدانس ورودی فیلتر فراهم میکند.
یک مثال عملی؛ بررسی آنتن ۲٫۴ گیگاهرتزی
فرض کنید یک برد IoT طراحی کردهایم که از آنتن خارجی در باند ۲٫۴ گیگاهرتز استفاده میکند. ممکن است مدار فرستنده بهدرستی کار کند، اما به دلیل طراحی نامناسب مسیر RF، کانکتور، کابل یا آنتن، بخشی از توان به مدار بازگردد. با استفاده از قابلیت VNA میتوان مقدار S11 را در محدوده فرکانسی موردنظر اندازهگیری کرد. برای مثال، اگر مقدار S11 برابر با منفی ۱۰ دسیبل باشد، توان بازتابی نسبت به توان موج فرودی تقریباً ۱۰ درصد است.
این مقدار بهتنهایی مشخص نمیکند که آنتن بازده تابشی خوبی دارد یا نه؛ بلکه اطلاعاتی درباره میزان تطبیق ورودی فراهم میکند. برای ارزیابی کامل عملکرد آنتن، ممکن است به اندازهگیریهای دیگری مانند الگوی تشعشع و بازده تابشی نیز نیاز باشد. این مثال نشان میدهد چرا VNA و Spectrum Analyzer مکمل یکدیگر هستند.
R&S FNH علاوه بر VNA، قابلیت آزمون کابل و آنتن یا Cable and Antenna Test (CAT) را نیز ارائه میکند. در سامانههای RF، کیفیت کابل کواکسیال و کانکتورها میتواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد تجهیزات داشته باشد. مشکلاتی مانند اتصال نامناسب کانکتور، آسیبدیدگی کابل یا تغییر امپدانس مسیر میتوانند باعث افزایش بازتاب سیگنال شوند. قابلیت CAT برای بررسی این شرایط کاربرد دارد.
یکی از پارامترهای مهم در آزمون کابل و آنتن، نسبت موج ایستاده ولتاژ یا Voltage Standing Wave Ratio (VSWR) است. VSWR با میزان بازتاب سیگنال در یک خط انتقال ارتباط دارد. در حالت ایدئال و تطبیق کامل، VSWR برابر یک است. هرچه عدم تطبیق بیشتر شود، مقدار VSWR افزایش پیدا میکند.
البته در اندازهگیری واقعی باید افت کابل، شرایط کالیبراسیون و ساختار شبکه نیز در نظر گرفته شوند.
در برخی آزمونهای کابل، میتوان از روش Distance-to-Fault یا DTF استفاده کرد. این روش با تحلیل پاسخ فرکانسی و تبدیل آن به اطلاعات حوزه فاصله، به تخمین محل ناپیوستگی امپدانس در کابل کمک میکند. برای مثال، اگر یک کابل کواکسیال بلند در قسمتی آسیب دیده باشد، DTF میتواند به مشخص کردن محل تقریبی مشکل کمک کند.
دقت نتیجه به پارامترهایی مانند سرعت انتشار در کابل، پهنای باند اندازهگیری و کالیبراسیون بستگی دارد.
قابلیت دیگر R&S FNH، اندازهگیری توان است. این دستگاه از اتصال حسگرهای توان USB سازگار شرکت Rohde & Schwarz پشتیبانی میکند. با استفاده از حسگر مناسب میتوان توان سیگنال RF را اندازهگیری کرد. این اندازهگیری در کاربردهایی مانند بررسی خروجی فرستنده، ارزیابی تقویتکننده قدرت و کالیبراسیون تجهیزات ارتباطی اهمیت دارد.
همچنین دستگاه امکاناتی برای اندازهگیری توان کانال و تحلیل توان پالس ارائه میکند که بعضی از آنها به گزینههای نرمافزاری و تجهیزات جانبی نیاز دارند.
نکته مهم این است که تمام قابلیتهای اندازهگیری توان، لزوماً بدون حسگر خارجی یا مجوز نرمافزاری فعال نیستند.
در مشخصات R&S FNH، مقدار سطح متوسط نویز نمایشدادهشده یا Displayed Average Noise Level (DANL) تا حدود منفی ۱۶۴ dBm در پهنای باند مرجع یک هرتز اعلام شده است. DANL نشان میدهد نویز داخلی دستگاه در شرایط اندازهگیری مشخص در چه سطحی قرار دارد.
هرچه سطح نویز دستگاه پایینتر باشد، امکان مشاهده سیگنالهای ضعیفتر فراهم میشود؛ البته حساسیت عملی به تنظیمات و شرایط آزمون وابسته است. برای مثال، اگر مهندسی در حال بررسی نشتی RF یا سیگنالهای ضعیف یک گیرنده باشد، نویز داخلی دستگاه میتواند توانایی مشاهده آن سیگنال را محدود کند.
در تفسیر مقدار DANL باید به پهنای باند تفکیک (RBW)، وضعیت پیشتقویتکننده، فرکانس و سایر تنظیمات توجه کرد. بنابراین عدد منفی ۱۶۴ dBm نباید بهعنوان حساسیت تضمینشده در تمام فرکانسها و پهنای باندها در نظر گرفته شود.
یکی دیگر از ویژگیهای دستگاه، پشتیبانی از فرمانهای Standard Commands for Programmable Instruments (SCPI) است. SCPI مجموعهای از دستورهای استاندارد برای کنترل تجهیزات اندازهگیری از طریق نرمافزار است. با استفاده از این قابلیت، میتوان بخشی از فرآیند اندازهگیری را خودکار کرد.
برای مثال، یک برنامه میتواند فرکانس مرکزی دستگاه را تنظیم کند، اندازهگیری را آغاز کند، دادهها را دریافت کند و نتیجه را در فایل ذخیره کند. این ویژگی در آزمایشگاههایی که آزمونهای تکراری انجام میدهند یا قصد دارند دادههای اندازهگیری را به سیستمهای ثبت و تحلیل متصل کنند، کاربرد دارد.
خیر. با وجود امکانات متنوع، R&S FNH جایگزین تمام تجهیزات تخصصی RF نیست. برای انتخاب یک ابزار اندازهگیری باید به عواملی مانند محدوده فرکانسی، دقت، نویز داخلی، محدوده دینامیکی، توان قابلتحمل ورودی و امکانات کالیبراسیون توجه کرد.
همچنین قابلیتهای دستگاه به گزینههای فعالشده بستگی دارند. برای مثال، اگر یک آزمایشگاه به VNA چندپورتی با محدوده دینامیکی یا امکانات کالیبراسیون خاص نیاز داشته باشد، ممکن است همچنان به دستگاه تخصصی مستقل نیاز داشته باشد. از سوی دیگر، اگر پروژه به تحلیل طیف تا ۶ گیگاهرتز محدود باشد، تهیه مدل ۳۲ گیگاهرتزی ممکن است ضرورتی نداشته باشد.
بنابراین مزیت اصلی R&S FNH، تجمیع قابلیتهای کاربردی در یک دستگاه قابلحمل است، نه حذف نیاز به تمام ابزارهای تخصصی.
شرکت Rohde & Schwarz دستگاه R&S FNH را در تاریخ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ معرفی کرد. این محصول در نمایشگاه electronica 2026 مونیخ، از ۱۰ تا ۱۳ نوامبر، در غرفه A4.307 این شرکت به نمایش گذاشته شده است. R&S FNH بهعنوان جانشین خانوادههای قدیمیتر R&S FSH و R&S ZVH معرفی شده و از طریق شرکت سازنده و برخی توزیعکنندگان قابل سفارش است.
جمعبندی
معرفی R&S FNH نشان میدهد که تجهیزات تست و اندازهگیری RF به سمت یکپارچهسازی قابلیتهای بیشتر در دستگاههای قابلحمل حرکت میکنند. این محصول با ترکیب Spectrum Analyzer، VNA، تحلیل طیف بلادرنگ، تست کابل و آنتن و امکانات اندازهگیری توان، میتواند برای بسیاری از فعالیتهای طراحی، نصب و عیبیابی تجهیزات فرکانس بالا کاربرد داشته باشد.
برای مهندسان الکترونیک، نکته مهم این خبر تنها افزایش محدوده فرکانسی تا ۳۲ گیگاهرتز نیست؛ بلکه شناخت تفاوت ابزارهای اندازهگیری و انتخاب روش مناسب برای بررسی رفتار مدار است. Spectrum Analyzer به ما نشان میدهد سیگنالها در حوزه فرکانس چگونه توزیع شدهاند؛ VNA رفتار بازتاب و انتقال سیگنال در مدار را مشخص میکند و تحلیلگر طیف بلادرنگ برای مشاهده رویدادهای کوتاه و گذرا اهمیت دارد.
درک این تفاوتها میتواند در طراحی و عیبیابی مدارهای RF، آنتنها، فیلترها و سامانههای مخابراتی نقش مهمی داشته باشد.
منابع و مراجع
سیسوگ با افتخار فضایی برای اشتراک گذاری دانش شماست. برای ما مقاله بنویسید.